ถอดรหัสคติธรรม “รักษ์ร่างพอสร่างร้าย รอดตน“
เป้าหมายสูงสุดของการเกิดเป็นมนุษย์ โดย หลวงปู่วัดปากน้ำ
ในแต่ละวัน เราใช้เวลาไปกับการดูแลและบำรุงรักษาร่างกายของเรามากแค่ไหน? หลายคนอาจลืมคิดไปว่า แท้จริงแล้วสรีระร่างกายนี้มีไว้เพื่อวัตถุประสงค์ใดกันแน่ พระเดชพระคุณ หลวงปู่วัดปากน้ำ (สด จนฺทสโร) ได้ประพันธ์คติธรรมในรูปแบบโคลงสี่สุภาพบทหนึ่ง ซึ่งได้ชี้ให้เห็นถึง “เป้าหมายสูงสุด” ของการเกิดมาเป็นมนุษย์และการปฏิบัติธรรมไว้อย่างลึกซึ้งและหมดจด คติธรรมบทนี้คือเข็มทิศที่จะช่วยนำทางชีวิตของเราให้เดินไปถูกทิศทาง
💎 ความหมายอันล้ำค่าแห่งคติธรรม ๔ วรรค
คติธรรมโคลงสี่สุภาพบทนี้ ได้ซ่อนความหมายของการใช้ชีวิตและการประพฤติธรรมไว้อย่างแยบคาย โดยสามารถถอดความหมายในแต่ละวรรคได้ดังนี้
๑. “รักษ์ร่างพอสร่างร้าย รอดตน”
วรรคนี้หมายความว่า ร่างกายมนุษย์ของเรานั้นแท้จริงแล้วเป็นเพียง “สิ่งยืมมาใช้” ชั่วคราวเท่านั้น เราควรดูแลประคับประคองชีวิตให้รอดพ้นจากความหิว โรคภัย หรืออันตรายตามอัตภาพ เพื่อให้มีชีวิตรอดไว้สำหรับเป็น “ยานพาหนะในการสร้างบารมี” เท่านั้น ไม่ควรหลงทะนุถนอมบำรุงบำเรอจนเกินความพอดี
๒. “ยอดเยี่ยม ธรรมกาย ผล ผ่องแผ้ว”
วรรคนี้ชี้ให้เห็นว่า สิ่งที่ยอดเยี่ยมและประเสริฐที่สุดในชีวิตมนุษย์ ไม่ใช่ความสำเร็จทางโลก แต่คือผลแห่งการปฏิบัติสมาธิภาวนาจนสามารถเข้าถึง “พระธรรมกาย” ที่มีความใสสว่างและบริสุทธิ์ผ่องแผ้วนั่นเอง
๓. “เลอเลิศล่วงกุศล ใดอื่น”
วรรคนี้อธิบายว่า ผลลัพธ์ของการทำใจหยุดนิ่งจนเข้าถึงพระธรรมกายได้นั้น ถือเป็น มหากุศล และเป็นบุญที่เลิศล้ำยิ่งกว่ากุศลทางโลก หรือการสร้างวัตถุทานใด ๆ ทั้งปวงในโลกนี้
๔. “เชิญท่านถือเอาแก้ว ก่องหล้าเรืองสกล”
วรรคสุดท้ายนี้ เป็นเสมือนคำเชิญชวนจากหลวงปู่ ให้ทุกท่านเร่งลงมือปฏิบัติเพื่อยึดเอา “แก้ว” ซึ่งในที่นี้หมายถึง พระรัตนตรัยภายใน (พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ) เพราะคำว่ารัตนะนั้นแปลว่าแก้ว และพระธรรมกายก็มีความใสแจ๋วดุจแก้ว เป็นแก้วที่สว่างไสวเรืองรองเหนือสิ่งอื่นใดในโลก เราทุกคนจึงควรยึดถือไว้เป็นที่พึ่งอันสูงสุด
🎯 ๓ จุดมุ่งหมายสูงสุด ที่หลวงปู่สดประพันธ์คติธรรมนี้
การที่พระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำได้ยกคติธรรมบทนี้ขึ้นมาสอน มีจุดมุ่งหมายหลักที่สำคัญ 3 ประการ เพื่อกระตุกจิตสำนึกของผู้ปฏิบัติธรรม ได้แก่:
1. เตือนสติไม่ให้หลงยึดติดในสังขารร่างกาย (กายเนื้อ)
หลวงปู่มุ่งสอนไม่ให้เราหลงระเริง หรือบำรุงบำเรอร่างกายอันเป็นเพียงของสมมติและไม่เที่ยงแท้ จนลืมเป้าหมายหลักของการเกิดมา แต่ท่านสอนให้ใช้กายเนื้อนี้เป็นเพียง “อุปกรณ์” สำหรับบำเพ็ญภาวนา สมดังที่ท่านเคยเน้นย้ำถึงวิริยบารมีขั้นอุกฤษฏ์ว่า แม้เนื้อและเลือดจะแห้งเหือดหมดไปก็ไม่ว่า แต่จะไม่ยอมให้เสียทางภาวนาเด็ดขาด การประคับประคองรักษาร่างกาย จึงมีไว้เพื่อใช้ทำความเพียรเท่านั้น
2. ชี้ให้เห็นว่า “การทำใจหยุดนิ่งเข้าถึงพระ” คือกุศลที่เลิศที่สุด
ท่านต้องการจัดลำดับความสำคัญของการสร้างบุญ เพื่อให้พุทธศาสนิกชนเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่า แม้การทำบุญให้ทานหรือสร้างวัดวาอารามจะเสียเงินเป็นโกฏิล้าน ก็ยังสู้กุศลจากการทำใจให้หยุดนิ่ง จนเห็นองค์พระธรรมกายแจ่มใสอยู่กึ่งกลางกายไม่ได้ เพราะกุศลจากการภาวนานี้คือ กุศลขั้นสูง (มหัคคตกุศล) ที่มีอานุภาพมหาศาล สามารถช่วยพยุงจิตไม่ให้ตกไปสู่นรก และพาข้ามพ้นห้วงวัฏสงสารได้อย่างแท้จริง
3. เชิญชวนให้ทุกคนแสวงหา “พระรัตนตรัยภายใน” เป็นที่พึ่งอย่างแท้จริง
จุดมุ่งหมายสูงสุดของหลวงปู่ คือการต้อนสัตว์โลกทั้งหลายให้หลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง ด้วยการให้ทุกคนหันมายึดถือเอา “พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ” (พระธรรมกาย) ที่มีสถิตอยู่แล้วที่ศูนย์กลางกายของเราทุกคน ผู้ใดก็ตามที่หาแก้วหรือธรรมกายนี้พบ และสามารถยึดครองมาเป็นกรรมสิทธิ์ของตนได้ ผู้นั้นก็จะมีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งที่ระลึกไปตลอดกาล สามารถกำจัดทุกข์ โศก โรค ภัย ได้อย่างแท้จริง และก้าวเข้าสู่ความสุขที่เป็นอมตธรรมอย่างสมบูรณ์แบบ
บทสรุป: ร่างกายที่เราเฝ้าทะนุถนอม ท้ายที่สุดแล้วก็ต้องเสื่อมสลายไปตามกาลเวลา คติธรรมบทนี้จึงเป็นเสมือนนาฬิกาปลุกชั้นดี ที่คอยเตือนให้เรานำ “กายเนื้อ” นี้ มาใช้เป็นเครื่องมือในการค้นหา “พระธรรมกาย” ภายในให้พบ ก่อนที่วันเวลาของชีวิตจะล่วงเลยไปอย่างไร้ประโยชน์!